2026ലെ ഭൗതികശാസ്ത്ര നൊബേൽ ഫ്രാൻസിസ് ഹാൽസന്; ഐസ്‌ക്യൂബ് ഗവേഷണത്തിന് അംഗീകാരം
2026ലെ ഭൗതികശാസ്ത്ര നൊബേൽ ബെൽജിയൻ-അമേരിക്കൻ ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞൻ ഫ്രാൻസിസ് ഹാൽസന്. ഐസ്‌ക്യൂബ് ന്യൂട്രിനോ ഒബ്സർവേറ്ററിയിലേക്കുള്ള നിർണായക സംഭാവനകൾക്കും ജ്യോതിശാസ്ത്രപരമായ ഉറവിടങ്ങളിൽനിന്നുള്ള ഉയർന്ന ഊർജ ന്യൂട്രിനോകളുടെ കണ്ടെത്തലിനുമാണ് പുരസ്കാരം. ഒക്ടോബർ ആറിന് റോയൽ സ്വീഡിഷ് അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസാണ് പുരസ്കാരം പ്രഖ്യാപിച്ചത്.
ദക്ഷിണധ്രുവത്തിലെ മഞ്ഞുപാളിക്കുള്ളിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഐസ്‌ക്യൂബ് ഒബ്സർവേറ്ററി ഉപയോഗിച്ചാണ് അതീവ ദുർബലമായ ന്യൂട്രിനോ ഇടപെടലുകൾ കണ്ടെത്തുന്നത്. ഏകദേശം ഒരു ഘനകിലോമീറ്റർ മഞ്ഞിനെ ഡിറ്റക്ടറായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഈ സംവിധാനത്തിൽ ആയിരക്കണക്കിന് പ്രകാശ സെൻസറുകളുണ്ട്. ന്യൂട്രിനോകൾ മഞ്ഞിലെ ദ്രവ്യവുമായി അപൂർവമായി പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന പ്രകാശസിഗ്നലുകളാണ് ശാസ്ത്രജ്ഞർ രേഖപ്പെടുത്തുന്നത്.
‘പ്രേതകണങ്ങൾ’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ന്യൂട്രിനോകൾക്ക് ദ്രവ്യവുമായി വളരെ കുറച്ച് മാത്രമേ പ്രതിപ്രവർത്തനമുള്ളൂ. സൂര്യനിൽനിന്നും നക്ഷത്രങ്ങളിൽനിന്നും വിദൂര ഗാലക്സികളിൽനിന്നും അതിവലിയ ഊർജമുള്ള കോസ്മിക് സംഭവങ്ങളിൽനിന്നുമാണ് ഇവ എത്തുന്നത്. അതിനാൽ ന്യൂട്രിനോകളെ നിരീക്ഷിക്കുന്നത് സാധാരണ പ്രകാശത്തിലൂടെ കാണാൻ കഴിയാത്ത പ്രപഞ്ചത്തിലെ അതിശക്തമായ സംഭവങ്ങളെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ പുതിയ വഴിയൊരുക്കുന്നു.
1980കളിൽ തന്നെ ദക്ഷിണധ്രുവത്തിലെ മഞ്ഞ് ന്യൂട്രിനോകളെ കണ്ടെത്തുന്നതിനുള്ള ഭീമൻ ഡിറ്റക്ടറായി ഉപയോഗിക്കാമെന്ന ആശയം ഹാൽസൻ മുന്നോട്ടുവച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശാസ്ത്രീയ നേതൃത്വത്തിലാണ് ഐസ്‌ക്യൂബ് പദ്ധതിക്ക് രൂപം ലഭിച്ചത്. ഈ ഗവേഷണം ന്യൂട്രിനോ ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിന് പുതിയ വാതിൽ തുറന്നതായി നൊബേൽ കമ്മിറ്റി വിലയിരുത്തി.
82കാരനായ ഫ്രാൻസിസ് ഹാൽസൻ അമേരിക്കയിലെ വിസ്കോൺസിൻ–മാഡിസൺ സർവകലാശാലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. 2026ലെ ഭൗതികശാസ്ത്ര നൊബേലിന്റെ സമ്മാനത്തുക 12 ദശലക്ഷം സ്വീഡിഷ് ക്രോണാണ്.
