മൂന്ന് വർഷമായി അപേക്ഷ, എന്നിട്ടും ബ്രിക്സിൽ ഇടമില്ല; പാകിസ്ഥാന്റെ കാത്തിരിപ്പിന് പിന്നിൽ ആരാണ്?

ബ്രിക്സ് അംഗത്വത്തിനായി പാകിസ്ഥാൻ അപേക്ഷ നൽകിയിട്ട് ഏകദേശം മൂന്ന് വർഷം പിന്നിട്ടിട്ടും കാത്തിരിപ്പ് തുടരുന്നു. 2023ലാണ് ഇസ്ലാമാബാദ് ഔദ്യോഗികമായി അംഗത്വത്തിനായി അപേക്ഷ സമർപ്പിച്ചത്. സാമ്പത്തികമായും നയതന്ത്രപരമായും കൂടുതൽ ശക്തമായ ആഗോള കൂട്ടായ്മയുടെ ഭാഗമാകുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയായിരുന്നു പാകിസ്ഥാന്റെ നീക്കം. എന്നാൽ 2026ലെ ബ്രിക്സ് ഉച്ചകോടി ഡൽഹിയിൽ നടക്കുമ്പോഴും പാകിസ്ഥാന് അംഗത്വത്തിന്റെ വാതിൽ തുറന്നിട്ടില്ല.

പാകിസ്ഥാന്റെ അപേക്ഷയ്ക്ക് മുന്നിലെ ഏറ്റവും വലിയ രാഷ്ട്രീയ തടസ്സം ഇന്ത്യയാണെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. ബ്രിക്സിൽ പുതിയ അംഗങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിന് നിലവിലെ അംഗരാജ്യങ്ങളുടെ ഏകകണ്ഠമായ സമ്മതം ആവശ്യമാണ്. അതായത് ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ എതിർപ്പുപോലും അംഗത്വനീക്കത്തെ തടയാൻ കഴിയുന്ന സാഹചര്യമാണുള്ളത്. ഇന്ത്യയും പാകിസ്ഥാനും തമ്മിലുള്ള ദീർഘകാല രാഷ്ട്രീയ-നയതന്ത്ര സംഘർഷമാണ് ഇക്കാര്യത്തിൽ നിർണായകമാകുന്നത്.

അതേസമയം, പാകിസ്ഥാൻ വെറുതെ കാത്തിരിക്കുകയല്ല. റഷ്യയുടെ പിന്തുണ നേടാനും മറ്റ് ബ്രിക്സ് രാജ്യങ്ങളുമായി നയതന്ത്ര ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്താനും ഇസ്ലാമാബാദ് ശ്രമിച്ചുവരികയാണ്. ചൈനയും റഷ്യയും പാകിസ്ഥാന്റെ അംഗത്വ നീക്കത്തോട് അനുകൂല നിലപാട് സ്വീകരിക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടെങ്കിലും, ഇന്ത്യയുടെ എതിർപ്പ് മറികടക്കാൻ അത് മാത്രം മതിയാകുന്നില്ല. ബ്രിക്സ് വേദിയിൽ അംഗത്വം നേടുന്നത് പാകിസ്ഥാന് സാമ്പത്തിക സഹകരണത്തിനും നിക്ഷേപത്തിനും അന്താരാഷ്ട്ര നയതന്ത്ര സ്വാധീനം വർധിപ്പിക്കാനും അവസരമൊരുക്കുമെന്നാണ് ഇസ്ലാമാബാദിന്റെ പ്രതീക്ഷ.

ഇതിനിടെ ബ്രിക്സ് തന്നെ വലിയൊരു ആഗോള കൂട്ടായ്മയായി മാറിക്കഴിഞ്ഞു. ഈജിപ്ത്, എത്യോപ്യ, ഇറാൻ, യുഎഇ എന്നിവ 2024ൽ അംഗങ്ങളായി; ഇന്തോനേഷ്യ പിന്നീട് അംഗത്വം നേടി. അംഗസംഖ്യയും സ്വാധീനവും വർധിച്ചതോടെ പുതിയ രാജ്യങ്ങളുടെ അപേക്ഷകൾ പരിഗണിക്കുമ്പോൾ അംഗരാജ്യങ്ങൾക്കിടയിലെ രാഷ്ട്രീയ താൽപര്യങ്ങളും പരസ്പര ബന്ധങ്ങളും കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്ന സാഹചര്യമാണുള്ളത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ പാകിസ്ഥാന്റെ അപേക്ഷ ഒരു സാമ്പത്തിക തീരുമാനം മാത്രമല്ല, വലിയൊരു നയതന്ത്ര വിഷയമായും മാറിയിരിക്കുകയാണ്.

ഡൽഹിയിൽ നടക്കുന്ന 2026 ബ്രിക്സ് ഉച്ചകോടിയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ പാകിസ്ഥാന്റെ കാത്തിരിപ്പ് വീണ്ടും ശ്രദ്ധ നേടുകയാണ്. മൂന്ന് വർഷം മുമ്പ് നൽകിയ അപേക്ഷയ്ക്ക് ഇതുവരെ അനുകൂല തീരുമാനമുണ്ടാകാത്തത് ഇന്ത്യ–പാകിസ്ഥാൻ ബന്ധത്തിന്റെ സ്വാധീനം ബ്രിക്സ് പോലുള്ള ബഹുരാഷ്ട്ര വേദികളിലും എത്രത്തോളം ശക്തമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇനി പാകിസ്ഥാന് മുന്നിലുള്ള ചോദ്യം ഒന്ന് മാത്രം—ചൈനയുടെയും റഷ്യയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഇന്ത്യയുടെ എതിർപ്പ് മറികടന്ന് ബ്രിക്സിന്റെ വാതിൽ തുറക്കാൻ കഴിയുമോ?