ഭൗതികശാസ്ത്ര നൊബേൽ 2026: ‘പ്രേതകണങ്ങളെ’ തേടിയ ഫ്രാൻസിസ് ഹാൽസന്റെ അന്വേഷണത്തിന് അംഗീകാരം
പ്രപഞ്ചത്തിലെ അതിസൂക്ഷ്മവും കണ്ടെത്താൻ ഏറെ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതുമായ ന്യൂട്രിനോകളുടെ രഹസ്യങ്ങൾ തേടിയ ഗവേഷണത്തിന് ഫ്രാൻസിസ് ഹാൽസന് 2026ലെ ഭൗതികശാസ്ത്ര നൊബേൽ. ഐസ്‌ക്യൂബ് ന്യൂട്രിനോ ഒബ്സർവേറ്ററിയുടെ വികസനത്തിനും ജ്യോതിശാസ്ത്രപരമായ ഉത്ഭവമുള്ള ഉയർന്ന ഊർജ ന്യൂട്രിനോകളുടെ കണ്ടെത്തലിനുമുള്ള നിർണായക സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ചാണ് പുരസ്കാരം.
‘പ്രേതകണങ്ങൾ’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ന്യൂട്രിനോകൾക്ക് വൈദ്യുത ചാർജില്ലാത്തതിനാൽ സാധാരണ ദ്രവ്യവുമായി വളരെ അപൂർവമായാണ് പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുന്നത്. കോടിക്കണക്കിന് ന്യൂട്രിനോകൾ ഓരോ സെക്കൻഡിലും ഭൂമിയിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നുണ്ടെങ്കിലും അവയെ നേരിട്ട് നിരീക്ഷിക്കുന്നത് അതീവ ദുഷ്കരമാണ്. അതേസമയം, നക്ഷത്രങ്ങളിൽനിന്നും ഗാലക്സികളിൽനിന്നും അതിഭീമമായ ഊർജമുള്ള ബഹിരാകാശ മേഖലകളിൽനിന്നുമാണ് ഇവ ഉണ്ടാകുന്നത്.
അന്റാർട്ടിക്കയിലെ ദക്ഷിണധ്രുവത്തിന് സമീപം ഏകദേശം ഒരു ഘനകിലോമീറ്റർ വലുപ്പത്തിലുള്ള പ്രകൃതിദത്ത മഞ്ഞുപാളിയാണ് ഐസ്‌ക്യൂബ് ന്യൂട്രിനോ ഒബ്സർവേറ്ററിയിൽ ഡിറ്റക്ടറായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. മഞ്ഞിനടിയിൽ സ്ഥാപിച്ച 5,160 ഡിജിറ്റൽ ഒപ്റ്റിക്കൽ മൊഡ്യൂളുകളാണ് ന്യൂട്രിനോകൾ ദ്രവ്യവുമായി പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന പ്രകാശസിഗ്നലുകൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നത്.
1980കളിൽ തന്നെ ദക്ഷിണധ്രുവത്തിലെ മഞ്ഞുപാളി ഉപയോഗിച്ച് ന്യൂട്രിനോകളെ കണ്ടെത്താനുള്ള സാധ്യത ഹാൽസൻ മുന്നോട്ടുവച്ചിരുന്നു. പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന ഗവേഷണങ്ങളാണ് ഐസ്‌ക്യൂബ് നിരീക്ഷണകേന്ദ്രത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. ഇതിലൂടെ നമ്മുടെ ഗാലക്സിക്ക് പുറത്തുനിന്നെത്തുന്ന ഉയർന്ന ഊർജ ന്യൂട്രിനോകളെ കണ്ടെത്താൻ സാധിച്ചു.
ന്യൂട്രിനോകൾ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ വൈദ്യുതകാന്തിക മണ്ഡലങ്ങളാൽ ദിശമാറുകയോ എളുപ്പത്തിൽ ആഗിരണം ചെയ്യപ്പെടുകയോ ചെയ്യാത്തതിനാൽ, പ്രപഞ്ചത്തിലെ അതിശക്തമായ കോസ്മിക് സംഭവങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റൊരു രീതിയിലും ലഭിക്കാത്ത വിവരങ്ങൾ അവ നൽകുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഹാൽസന്റെ ഗവേഷണം ‘ന്യൂട്രിനോ ജ്യോതിശാസ്ത്രം’ എന്ന പുതിയ പഠനമേഖലയ്ക്ക് വഴിതുറന്നതായി നൊബേൽ കമ്മിറ്റി വിലയിരുത്തി.
