ജന്തർ മന്തർ എങ്ങനെ ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന പ്രതിഷേധ കേന്ദ്രമായി മാറി; സിജെപി പ്രക്ഷോഭത്തിന് പിന്നിലെ ചരിത്രം

ന്യൂഡൽഹി: പരീക്ഷാ ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ചയും തൊഴിൽ മേഖലയിൽ നടക്കുന്ന ക്രമക്കേടുകളും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി കോക്രോച്ച് ജനത പാർട്ടി (സിജെപി) ജന്തർ മന്തറിൽ നടത്തിയ ആദ്യത്തെ ഭൗതിക പ്രതിഷേധം വീണ്ടും ഈ സ്ഥലത്തെ ദേശീയ ശ്രദ്ധയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. ഡൽഹിയിലെ ഈ പ്രദേശം ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പ്രതിഷേധ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി മാറിയതിനു പിന്നിൽ ദീർഘമായ ചരിത്രമുണ്ട്.

സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിൽ ആരംഭിച്ച പ്രതിഷേധം പിന്നീട് നേരിട്ട് തെരുവിലേക്കെത്തിയതാണ് സിജെപി സമരത്തിന്റെ പ്രത്യേകത. കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രിയുടെ രാജി ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആവശ്യങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചാണ് ജന്തർ മന്തറിൽ സമരം സംഘടിപ്പിച്ചത്. കേന്ദ്ര ഭരണകൂടത്തിന്റെയും പൊതുജനങ്ങളുടെയും ശ്രദ്ധ നേടാനുള്ള ശ്രമത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് ഈ സ്ഥലം തെരഞ്ഞെടുത്തതെന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.

ജന്തർ മന്തർ: ഒരു നിരീക്ഷണ കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് പ്രതിഷേധ വേദിയിലേക്ക്

ജന്തർ മന്തർ ആദ്യം നിർമ്മിച്ചത് 1724-ൽ ജയ്പൂർ മഹാരാജാവ് സവായ് ജയ് സിംഗ് രണ്ടാമനാണ്. ആകാശഗതികൾ പഠിക്കാനും സമയനിർണ്ണയം നടത്താനും വേണ്ടിയുള്ള ഒരു ജ്യോതിശാസ്ത്ര നിരീക്ഷണ കേന്ദ്രമായിരുന്നു ഇത്. എന്നാൽ കാലക്രമേണ ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ ഉപയോഗം മാറി, ഇന്ന് അത് ജനാധിപത്യ പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ പ്രധാന വേദിയായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.

സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര കാലത്ത് ഡൽഹിയിലെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ നടന്ന പ്രതിഷേധങ്ങൾ സുരക്ഷാ കാരണങ്ങളാൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടതോടെ, കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശത്തിനടുത്തുള്ള നിയന്ത്രിത പ്രതിഷേധ വേദിയായി ജന്തർ മന്തർ കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നേടി. ഇതോടെ ഇത് “നിർദ്ദിഷ്ട ധർണ്ണാ കേന്ദ്രം” എന്ന നിലയിൽ അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി.

പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് ജന്തർ മന്തർ പ്രിയപ്പെട്ടതാകാനുള്ള കാരണം

ജന്തർ മന്തർ ഡൽഹിയുടെ ഹൃദയഭാഗത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പാർലമെന്റിനോടും കേന്ദ്ര ഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളോടും അടുത്ത് എന്നത് ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ പ്രധാന ആകർഷണമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇവിടെ നടക്കുന്ന പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് മാധ്യമ ശ്രദ്ധയും രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യവും ലഭിക്കാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്.

കൂടാതെ, നിയന്ത്രിതമായ രീതിയിൽ സമരങ്ങൾ നടത്താൻ അനുവദിക്കുന്ന സ്ഥലമായതിനാൽ നിയമപരമായ തടസ്സങ്ങൾ കുറവാണ്. ഇത് വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനകൾ, തൊഴിലാളി യൂണിയനുകൾ, സാമൂഹിക പ്രവർത്തകർ തുടങ്ങിയവർക്കും അനുകൂലമായ വേദിയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്.

ചരിത്രത്തിൽ ജന്തർ മന്തറിൽ നടന്ന പ്രധാന സമരങ്ങൾ

കഴിഞ്ഞ വർഷങ്ങളിലായി നിരവധി പ്രധാന ജനകീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക് ജന്തർ മന്തർ വേദിയായിട്ടുണ്ട്. കർഷക സമരങ്ങൾ, തൊഴിൽ നിയമങ്ങൾക്കെതിരായ പ്രതിഷേധങ്ങൾ, റിക്രൂട്ട്മെന്റ് പരീക്ഷാ ക്രമക്കേടുകൾക്കെതിരായ വിദ്യാർത്ഥി സമരങ്ങൾ എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഓരോ സമരവും ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യം കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയായിരുന്നു.

ഡിജിറ്റൽ പ്രതിഷേധത്തിൽ നിന്ന് തെരുവിലേക്കുള്ള മാറ്റം

സിജെപി പോലുള്ള പുതിയ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ രൂപം കൊണ്ട ശേഷം നേരിട്ട് പ്രതിഷേധ വേദികളിലേക്ക് എത്തുന്ന പ്രവണത ഇപ്പോൾ ശക്തമാകുകയാണ്. ഓൺലൈൻ പ്രചാരണത്തിലൂടെ ആരംഭിക്കുന്ന ഈ സമരങ്ങൾ പിന്നീട് ഫിസിക്കൽ പ്രക്ഷോഭങ്ങളായി മാറുന്നു. ജന്തർ മന്തർ പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങൾ ഇത്തരം പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ദേശീയ ശ്രദ്ധ നേടാനുള്ള പ്രധാന കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

സമകാലിക പ്രാധാന്യം

ഇന്നത്തെ സാഹചര്യത്തിൽ ജന്തർ മന്തർ വെറും ഒരു പ്രതിഷേധ സ്ഥലമല്ല, ജനാധിപത്യത്തിൽ അഭിപ്രായ പ്രകടനത്തിന്റെ പ്രതീകമായ ഒരു വേദിയാണ്. സർക്കാർ നയങ്ങളോടുള്ള അസന്തോഷം, യുവജനങ്ങളുടെ തൊഴിൽ ആശങ്കകൾ, ഭരണപരമായ പരാതികൾ തുടങ്ങിയവ ഇവിടെ ഒരുമിച്ച് ഉയരുന്നു.

സിജെപി സമരം വീണ്ടും ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. നിയന്ത്രിതമായ പ്രതിഷേധ വേദിയായിരുന്നിട്ടും, ദേശീയ തലത്തിൽ വലിയ ചർച്ചകൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ ജന്തർ മന്തറിന് കഴിയുന്നുവെന്നത് ഇന്ത്യയിലെ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയായി നിരീക്ഷകർ വിലയിരുത്തുന്നു.