പാശ്ചാത്യ സമ്മർദങ്ങൾക്കിടയിലും ഇന്ത്യ–റഷ്യ ബന്ധം കൂടുതൽ കരുത്താർജിക്കുന്നു

ന്യൂഡൽഹി: ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിലും ഇന്ത്യയും റഷ്യയും തമ്മിലുള്ള ദീർഘകാല ബന്ധം പുതിയ ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കുകയാണ്. പ്രതിരോധം, ഊർജം, വ്യാപാരം, സാങ്കേതികവിദ്യ തുടങ്ങി വിവിധ മേഖലകളിലെ സഹകരണം നിലനിർത്തുന്നതിനൊപ്പം, മാറുന്ന ആഗോള സാഹചര്യത്തെ സ്വന്തം താൽപര്യങ്ങൾക്ക് അനുകൂലമായി ഉപയോഗിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളും ഇരുരാജ്യങ്ങളും ശക്തമാക്കുകയാണ്.

യുക്രൈൻ യുദ്ധത്തെ തുടർന്നുള്ള പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളുടെ സമ്മർദങ്ങൾക്കിടയിലും റഷ്യയുമായുള്ള സാമ്പത്തിക ബന്ധം ഇന്ത്യ തുടർന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് റഷ്യയിൽ നിന്നുള്ള ഊർജ ഇറക്കുമതി ഇന്ത്യയുടെ ഊർജസുരക്ഷയ്ക്ക് നിർണായകമായി. ആഗോള വിപണിയിലെ വിലമാറ്റങ്ങൾക്കിടയിൽ സ്ഥിരമായ ഊർജവിതരണം ഉറപ്പാക്കാൻ റഷ്യയുമായുള്ള സഹകരണം ഇന്ത്യയ്ക്ക് സഹായകരമായി.

ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എണ്ണവ്യാപാരത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ലെന്നതാണ് ഇപ്പോഴത്തെ പ്രധാന മാറ്റം. പ്രതിരോധ സഹകരണം, ആണവോർജം, ബഹിരാകാശ ഗവേഷണം, കൃത്രിമബുദ്ധി, ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലേക്കും സഹകരണം വ്യാപിപ്പിക്കാനുള്ള സാധ്യതകൾ ചർച്ചയാകുകയാണ്. പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യകളിൽ പരസ്പര നിക്ഷേപവും സംയുക്ത പദ്ധതികളും ബന്ധത്തെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലാക്കുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.

ഇന്ത്യയുടെ വിദേശനയത്തിൽ റഷ്യയ്ക്കുള്ള പ്രാധാന്യവും ഇതോടെ വീണ്ടും വ്യക്തമാകുന്നു. അമേരിക്കയുമായും യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളുമായും ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം റഷ്യയുമായുള്ള തന്ത്രപരമായ പങ്കാളിത്തവും നിലനിർത്തുകയാണ് ഇന്ത്യയുടെ സമീപനം. ഒരൊറ്റ ശക്തികേന്ദ്രത്തെ ആശ്രയിക്കാതെ വിവിധ രാജ്യങ്ങളുമായി ദേശീയ താൽപര്യങ്ങൾക്ക് അനുസരിച്ച് ബന്ധം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാനുള്ള ഇന്ത്യയുടെ നയതന്ത്ര സമീപനത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് ഇതിനെ വിലയിരുത്തുന്നത്.

വ്യാപാര രംഗത്തും പുതിയ സാധ്യതകൾ തേടുകയാണ് ഇന്ത്യയും റഷ്യയും. പ്രാദേശിക കറൻസികളിലൂടെയുള്ള ഇടപാടുകൾ, പുതിയ ഗതാഗത ഇടനാഴികൾ, കപ്പൽ–റെയിൽ ചരക്ക് ഗതാഗതം എന്നിവ കൂടുതൽ ശക്തമാക്കുന്നത് ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും വ്യാപാരബന്ധം വിപുലീകരിക്കാൻ സഹായിക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ. ഇന്ത്യയുടെ യൂറേഷ്യൻ വിപണികളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തിനും റഷ്യയുടെ ഇന്ത്യൻ വിപണിയിലെ സാന്നിധ്യം വർധിപ്പിക്കുന്നതിനും ഇത്തരം സംവിധാനങ്ങൾ സഹായകരമാകും.

മാറുന്ന ആഗോള ശക്തിസമവാക്യങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇന്ത്യ–റഷ്യ ബന്ധം ഇനി പഴയ സൗഹൃദത്തിന്റെ തുടർച്ച മാത്രമല്ല, ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും തന്ത്രപരമായ ആവശ്യങ്ങൾ പരസ്പരം പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്ന പങ്കാളിത്തമായി മാറുകയാണ്. പാശ്ചാത്യ സമ്മർദങ്ങളും ആഗോള സംഘർഷങ്ങളും തുടരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, സ്വന്തം ദേശീയ താൽപര്യങ്ങൾ മുൻനിർത്തി ബന്ധങ്ങളെ പുതിയ രീതിയിൽ പുനഃക്രമീകരിക്കാനുള്ള ഇന്ത്യയുടെ നീക്കത്തിൽ റഷ്യയ്ക്ക് ഇപ്പോഴും നിർണായക സ്ഥാനമാണുള്ളത്.